Grip op vitaliteit

Vitaliteit is de gezonde geestelijke en lichamelijke gesteldheid van iemand die leidt tot energie om te leven, waarbij beide factoren in balans zijn. Ook sociaal/maatschappelijke factoren spelen een rol als het gaat om vitaliteit. Vitaliteit is afgeleid van het Latijnse woord 'vitae', wat leven betekent.

Door Karin van der Burg, oedeem- en oncologiefysiotherapeut, MSc

Definitie van vitaliteit

1. Energie

2. Levendigheid

3. Levensgeest

4. Levenskracht

5. Levenslust

6. Levensvatbaarheid

7. Werkkracht

Bedreiging van de vitaliteit

De meeste mensen bij wie de diagnose borstkanker wordt gesteld, zijn op dat moment vitaal. Bij velen van hen verandert dit door de behandelingen die volgen. Een operatie, bestraling, chemo-, hormoon- en immuuntherapie hebben verschillende (late) gevolgen. Veel voorkomend zijn vermoeidheid, pijn, een verminderde mobiliteit door bijvoorbeeld littekenweefsel en oedeem. Naast deze lichamelijke gevolgen, kampen veel mensen (daarnaast) met cognitieve klachten, angst en/of somberheid. Allemaal symptomen die de vitaliteit in meer of mindere mate bedreigen.

Hoe houd je grip op je vitaliteit

Wat voor alle mensen geldt, geldt zeker ook voor mensen die behandeld worden of zijn voor kanker: vermijdt inactiviteit! Uit onderzoek blijkt dat mensen met kanker minder angst, depressie en vermoeidheid ervaren, beter functioneren en zich prettiger voelen als ze regelmatig (drie keer per week) hun conditie trainen al dan niet gecombineerd met oefeningen voor de spierkracht (twee keer per week). Rustig opgebouwde krachtoefeningen zijn veilig, ook bij lymfoedeem (Campbell et al., 2019).

Wandelen is voor veel mensen een fijne en veilige vorm van bewegen, mede door de combinatie met de buitenlucht en de natuur. Daarnaast kost het niets. Nordic walking, mits goed uitgevoerd, gecombineerd met zogenaamde 'pompoefeningen' heeft een positieve invloed op het voorkomen en verminderen van lymfoedeem in de arm (Di Blasio et al., 2017).

Behalve de hiervoor genoemde aangetoonde effecten, zorgen bewegen en sporten ook voor plezier en sociale contacten, al dan niet met lotgenoten.

De rol van de professional

Uit onderzoek is gebleken dat mensen met kanker de meeste vooruitgang boeken wanneer ze trainen onder begeleiding van een professional. Dit kan een fysiotherapeut zijn, maar ook een sportinstructeur. In ieder geval moet het een professional zijn met kennis van (de behandeling van) kanker, zodat maatwerk geboden kan worden (Campbell et al., 2019).

Mijn eigen ervaring, als oncologie fysiotherapeut, is dat mensen bewegen het gemakkelijkst oppakken en volhouden als het aansluit bij hun interesses en wat zij al deden voor zij ziek werden.

Gespecialiseerde fysiotherapeuten kunnen u adviseren welke vormen van bewegen en trainen voor u geschikt zijn. Verder kunnen ze gerichte oefeningen geven bij klachten aan bijvoorbeeld de schouder of bij lymfoedeem. U vindt een gespecialiseerde fysiotherapeut via verwijsgidskanker.nl of via onconet.nu

Door Karin van der Burg, oedeem- en oncologiefysiotherapeut, MSc

Grip op vitaliteit Bezoek het online Borstkankersymposium