Goed en gezond eten helpt bij kanker

De rol van voeding is bij de behandeling van mensen met kanker misschien wel het meest verwaarloosde onderwerp. En dat is vreemd omdat er een bewezen positief effect is op de kwaliteit van leven en zelfs op de overlevingskansen. Daarbij komt een verminderde kans op het krijgen van complicaties en bijwerkingen door tumorgerichte behandelingen (operatie, bestraling en chemo).

Door Lon Claassen, NFtK

Photo by Dan Gold on Unsplash

Goed en gezond eten helpt bij kanker


Wanneer u de diagnose kanker hebt gekregen, zijn voeding en beweging wellicht niet de eerste zaken waar u aan denkt. Toch spelen deze aspecten een belangrijke rol bij het verloop van de ziekte en uw lichamelijke weerbaarheid tijdens de behandeling. In deze informatiefolder van het Nationaal Fonds tegen Kanker (NFtK) gaan we met name in op het belang van voeding tijdens kanker. We leggen uit waarom het van belang is dat er goed op uw voedingssituatie wordt gelet en wat u daar zelf aan kunt bijdragen.


Veel soorten kanker gaan gepaard met ongewenst gewichtsverlies. Meer dan vijftig procent van de mensen met kanker krijgt ermee te maken, vaak al voor de diagnose of aan het begin van een behandeling. Het zou dus kunnen gebeuren dat u een aantal kilo’s kwijtraakt. Misschien denkt u: niet slecht dat afvallen, ik was toch iets te dik. Maar afvallen is onder deze omstandigheden meestal niet raadzaam. Het is eerder van belang dat u uw gewicht op peil houdt en dat er geen ondervoeding optreedt.


Extra risico


Vermageren bij kanker is een risicofactor. U wordt zwakker en minder weerbaar. Hierdoor kunt u de behandeling minder goed aan. Een tumor trekt veel energie uit het lichaam weg. Dat doen ook de tumorgerichte behandelingen zoals operatie, bestraling en chemo­therapie. Een algehele verzwakking ligt dus op de loer. Met als ­gevolg complicaties bij de behandeling, lang­zamer ­herstel en een grotere kans op overlijden.





Goed en ­gezond eten helpt om uw lichaamsgewicht en conditie op peil te ­houden. En dat draagt eraan bij de ziekte en de behandeling beter te doorstaan.


Geen eetlust


Goed blijven eten. Het is makkelijker gezegd dan gedaan. Het kan zijn dat door de ziekte en de behandeling uw smaak verandert en dat u uw eetlust verliest. Wat dan? Het is belangrijk dat de voedingsadviezen u een handreiking bieden bij een dergelijke situatie. Er bestaan allerlei oplossingen om u weer goed aan het eten te krijgen. Denk hierbij aan het anders bereiden van gerechten of het gebruik van andere kruiden.


Bij een groot gebrek aan eetlust of als u niet goed kunt slikken of kauwen, kan drinkvoeding uitkomst bieden. In het ziekenhuis gebruikt men ook sondevoeding om patiënten op krachten te houden. Dit vloeibare voedsel wordt met behulp van een dun slangetje via onder ­andere de neus of de maag toegediend.


Het NFtK adviseert dat u via uw behande­laar in contact wordt ge­bracht met een diëtist oncologie Er kunnen zich ook nog andere klachten rond het eten voordoen, zoals een pijnlijke mond of misselijkheid. Op onze website bieden we meer informatie over diverse klachten die zorgen voor eetproblemen bij kanker met  tips ­die het eten aantrekkelijker en de problemen draaglijker kunnen maken.



Ongewenst gewichtsverlies

Veel soorten kanker gaan gepaard met ongewenst gewichtsverlies. Meer dan vijftig procent van de mensen met kanker krijgt ermee te maken, vaak al voor de diagnose of aan het begin van een behandeling.

Vraag om advies


Wij zeggen altijd: wees niet beschroomd. Als uw kankerspecialist er niet zelf over begint, vraagt u dan gerust om de bijdrage van een diëtist oncologie aan uw behandelplan. Uw ziekte is mogelijk ernstig en u verdient de best mogelijke behandeling. Overigens bestaat er een landelijke richtlijn voor ziekenhuizen: bij een kankerpatiënt met ondervoeding moet de afdeling diëtetiek worden ingeschakeld. Men behoort u een individuele dieetbehandeling aan te bieden die minstens drie maanden duurt.


U kunt nog iets anders aankaarten bij uw behandelaar: ondersteuning door een fysiotherapeut die gespecialiseerd is in het werken met kankerpatiënten. Lichamelijke inspanning kan, zeker in combinatie met voedings­adviezen, goed bijdragen aan het behoud van conditie. Als u door de ziekte en de behandeling spierweefsel verliest, neemt uw vitaliteit af. Daardoor kunt u zich nog ­beroerder voelen. Dat is tegen te gaan door te sporten of in elk geval, als u het aankunt, voldoende te ­bewegen. Wij adviseren dat u dit doet onder begeleiding van een fysiotherapeut.


Drs. L.A. Claassen, Nationaal Fonds tegen Kanker, WG Plein 187, 1054 SC Amsterdam. Tel: 020 530 49 33 (maandag t/m woensdag 9.00 -13.00 uur), www.tegenkanker.nl


Ongewenste gewichtstoename
Bij kanker denken veel mensen direct aan gewichtsafname, maar ook het tegenovergestelde komt regelmatig voor. Deze speciale vorm van gewichtstoename bij patiënten met kanker bestaat vooral uit toename van vet, maar tegelijkertijd verlies van spiermassa. Dit verlies wordt gemaskeerd door een toename van het lichaamsgewicht. Hoeveel u aankomt, is van verschillende factoren afhankelijk, maar een gewichtsstijging van 10 kg of meer is niet ongebruikelijk. Dit kan nadelige gevolgen hebben voor de kwaliteit van leven en vergroot de kans op andere ziekten.

Oorzaken gewichtstoename
Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor het aankomen in gewicht als u kanker heeft. Het kan bijvoorbeeld zijn dat uw leefstijl is veranderd door vermoeidheid. Zo kan het zijn dat u minder beweegt dan voor de ziekte, waardoor u minder energie nodig heeft dan voorheen. Ook uw eetpatroon kan veranderen door vermoeidheid. Zo kan het zijn dat u vaker kiest voor een kant-en-klare maaltijd of pizza. Gevoelens van stress, verdriet en spanning kunnen daarnaast zorgen voor een toename van de eetlust. Wanneer u vervolgens ook hetzelfde of zelfs minder beweegt, neemt het gewicht toe.

De behandeling kan ook een rol spelen bij gewichtstoename. Met name bij chemotherapie en hormoontherapie vinden er veranderingen in het lichaam plaats waardoor het lichaamsgewicht kan stijgen. Zo wordt de hoeveelheid vet in het lichaam groter en de spiermassa neemt juist af. Doordat vetcellen minder energie verbruiken dan spieren, heeft u minder energie nodig. Daarnaast zorgt chemotherapie, en soms ook hormoontherapie, ervoor dat de stofwisseling trager wordt, wat ook betekent dat uw lichaam minder energie nodig heeft. Soms kan een chemotherapie juist zorgen voor extra trek. Hierdoor kan het zijn dat u meer eet, wat uw lichaam vervolgens opslaat als vet. Vrouwen kunnen daarnaast door de behandelingen vervroegd in de overgang komen, ook dit kan leiden tot gewichtstoename
Wij zeggen altijd: wees niet beschroomd. Als uw kankerspecialist er niet zelf over begint, vraagt u dan gerust om de bijdrage van een diëtist oncologie aan uw behandelplan. Uw ziekte is mogelijk ernstig en u verdient de best mogelijke behandeling. Overigens bestaat er een landelijke richtlijn voor ziekenhuizen: bij een kankerpatiënt met ondervoeding moet de afdeling diëtetiek worden ingeschakeld. Men behoort u een individuele dieetbehandeling aan te bieden die minstens drie maanden duurt.

Drs. L.A. Claassen, Nationaal Fonds tegen Kanker, WG Plein 187, 1054 SC Amsterdam. Tel: 020 530 49 33 (maandag t/m woensdag 9.00 -13.00 uur), www.tegenkanker.nl

Het belang van voeding tijdens kanker
Bezoek de website van het Nationaal Fonds tegen Kanker