Hartschade door bestraling een onderbelicht probleem
Met protonentherapie krijgt het hart veel minder straling

Wanneer borstkanker wordt geconstateerd, staat je wereld op zijn kop. Er komt enorm veel op je pad en je krijgt veel informatie. Het komt daarom vaak voor dat niet aan alle aspecten van de ziekte, de behandeling en de gevolgen ervan evenveel aandacht besteed wordt. Zo is bijvoorbeeld lang niet onder alle vrouwen met borstkanker die bestraald moeten worden, bekend dat röntgenstraling hartschade kan veroorzaken. Op de lange termijn kan deze schade de kans op hart- en vaatziekten vergroten.

Nauwkeuriger bestralen met protonen


Protonentherapie is een bestralingstechniek die nauwkeuriger op de tumor gericht kan worden dan bestraling met röntgenstralen, waardoor organen zoals het hart gespaard worden. De gebruikelijke radiotherapie met röntgenstraling werkt voor veel patiënten goed genoeg, maar soms zit de tumor te dicht bij de kwetsbare organen of is die relatief ongevoelig voor de gebruikelijke bestraling. Dan kan protonentherapie een optie zijn. In Nederland kunnen patiënten op 3 plekken protonentherapie krijgen, in het UMCG in Groningen, bij Maastro in Maastricht en bij HollandPTC in Delft.

Grotere kans op hart- en vaatziekten


Protonentherapie is om deze reden erg geschikt voor vrouwen met borstkanker aan de linkerzijde. Bij protonentherapie wordt het hart niet meebestraald; bij röntgenbestraling gebeurt dat wel. Marco van Vulpen, medisch directeur van HollandPTC, legt uit: “Uit onderzoek is gebleken dat de kans om na bestraling een hartinfarct te krijgen veel groter is dan we dachten. De noodzaak om ervoor te zorgen dat het hart bij bestraling gespaard wordt, is dan ook groot.”


Risico's en mogelijkheden

“De bekendheid van het risico op hart- en vaatziekten moet daarnaast vergroot worden. Bestralingsartsen zijn wel op de hoogte van de risico's en de mogelijkheden, maar het risico op hartschade wordt soms onderschat. Het is dus belangrijk dat vrouwen het zelf benoemen in de spreekkamer bij de arts of de oncoloog. Er kan dan samen met de specialist naar de opties gekeken worden. De voordelen kunnen namelijk aanzienlijk zijn.”

Foto:Toa Heftiba on Unsplash

Hoe werkt protonentherapie?


Protonentherapie is een vorm van bestraling die gebruik maakt van protonen in plaats van röntgenstraling met fotonen. Protonen zijn kleine geladen deeltjes die in de kern van een atoom zitten. Om een tumor te bestralen, worden de protonen in een versneller tot meer dan de helft van de lichtsnelheid versneld. De protonenbundel wordt dan naar de behandelkamer geleid en op de tumor gericht. De snelheid van de protonen kan zodanig worden ingesteld, dat de protonen in de tumor tot stilstand komen. Ze geven daar dan de grootste dosis af en vernietigen op deze manier het tumorweefsel. Gezond weefsel dat eromheen zit, wordt zo min mogelijk beschadigd.


Boven: bestraling met protonen waarbij het hart geen straling krijgt.
Onder: bestraling met fotonen waarbij het hart wel straling krijgt.

'Ik heb borstkanker. Kom ik in aanmerking voor protonentherapie?'


Een kleine groep vrouwen met borstkanker kan op dit moment protonentherapie krijgen. Myra Rodrigues werkt als radiotherapeut-oncoloog bij HollandPTC en licht toe: “Protonentherapie wordt toegepast bij vrouwen waarvan wij denken dat de protonen een voordeel zullen geven. Wanneer de tumor niet in de buurt van het hart zit, zal er sowieso weinig straling bij het hart terecht komen. Als de tumor in de linkerborst zit, wordt de kans op stralingsschade aan het hart groter.Op zo’n moment kan protonentherapie heel waardevol zijn. Een patiënt moet aan bepaalde voorwaarden voldoen om voor protonentherapie in aanmerking te komen. Met behulp van berekeningen wordt gekeken of er voldoende winst te behalen is door bestraling met protonen.


Je eigen arts kan mee naar Delft


Wanneer je voor een behandeling naar HollandPTC gaat, is het mogelijk om je behandelend arts vanuit het ziekenhuis mee te nemen. Het centrum heeft hierover afspraken gemaakt met verschillende ziekenhuizen in de Randstad, waaronder de ziekenhuizen in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Leiden.


Hoe zit het met de vergoeding?


Protonentherapie wordt voor bepaalde vormen van kanker gedekt door de basisverzekering en wordt afhankelijk van de zorgverzekeraar en de polisvoorwaarden volledig vergoed. HollandPTC heeft met alle Nederlandse zorgverzekeraars contracten gesloten voor de vergoeding van de behandeling. Informeer bij je zorgverzekeraar naar de mogelijkheden

Meer informatie